Περιγραφή του ερευνητικού έργου HYPER-MASTIC

Η μαστίχα Χίου αποτελεί ένα από τα αρχαιότερα, αμιγώς ελληνικά φυτοθεραπευτικά, ενώ τα προϊόντα της έχουν κατοχυρωθεί ως ΠΟΠ. Πρόκειται για τη ρητίνη του θάμνου Pistacia lentiscus var. Chia, που φύεται αποκλειστικά στη Νότια Χίο. Η δράση της έναντι του ελικοβακτηριδίου του πυλωρού είναι αποδεδειγμένη, ενώ το 2015 αναγνωρίστηκε από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΜΑ) ως φυτοθεραπευτικό με σαφείς θεραπευτικές ενδείξεις.

Πλήθος νέων μελετών υποδεικνύουν τις ευεργετικές ιδιότητες στο ήπαρ και σε αυτοάνοσες παθήσεις του εντέρου, ενώ νέες πειραματικές μελέτες υποστηρίζουν την πιθανή ευνοϊκή δράση της μαστίχας Χίου στο καρδιαγγειακό σύστημα και ειδικότερα κατά της υπέρτασης, η οποία αποτελεί μία από τις κυριότερες αιτίες καρδιαγγειακού θανάτου παγκοσμίως. Η πιθανολογούμενη αντιυπερτασική δράση της μαστίχας Χίου, είναι και η αφορμή της εκκίνησης του ερευνητικού έργου HYPER-MASTIC.

Αντικείμενο του HYPER-MASTIC αποτελεί η έρευνα, η ανάπτυξη και η προώθηση καινοτόμων φυτοθεραπευτικών προϊόντων με αντιυπερτασική δράση, βασισμένων στη μαστίχα Χίου. Κατά τη διάρκεια του έργου θα μελετηθούν τόσο η πρώτη ύλη (ρητίνη), όσο και νέα, καινοτόμα σκευάσματα που θα προκύψουν από τη συνεργασία Ακαδημαϊκών και Εταιρικών Φορέων, οι οποίοι μάλιστα έχουν ήδη εκτενή συνεργασία, καθώς και διαθέσιμα προκαταρκτικά αποτελέσματα που υποστηρίζουν την πιθανολογούμενη αντιυπερτασική δράση της μαστίχας Χίου.

Στα πλαίσια του HYPER-MASTIC, θα χρησιμοποιηθούν «πράσινες» τεχνολογίες εκχύλισης και απομόνωσης της μαστίχας Χίου για το χημικό προσδιορισμό των βιοδραστικών συστατικών της, καθώς και νέες, καινοτόμες τεχνολογίες ποιοτικού ελέγχου, προκειμένου να περιοριστούν τα εκτεταμένα φαινόμενα νοθείας που παρατηρούνται. Κατά τη διάρκεια του ερευνητικού έργου, θα διερευνηθεί επίσης η βιολογική δράση και η ασφάλεια των προϊόντων της μαστίχας Χίου σε κυτταρικά και in vivo πειραματικά μοντέλα. Παράλληλα, θα αναπτυχθεί ένα νέο φυτοθεραπευτικό προϊόν με βάση τη μαστίχα Χίου, το οποίο θα μελετηθεί όσον αφορά στην αντιυπερτασική του δράση σε τυχαιοποιημένη κλινική μελέτη, η οποία θα συνδυαστεί τόσο με συμπληρωματικές μελέτες βιοδιαθεσιμότητας, όσο και με εφαρμογή σύγχρονων προσεγγίσεων (μεταβολομική, γονιδιωματική), για τη διερεύνηση του μηχανισμού δράσης των συστατικών της μαστίχας Χίου στον άνθρωπο.

Στόχοι του ερευνητικού έργου HYPER-MASTIC

Απώτερο σκοπό του HYPER-MASTIC αποτελεί η παγκόσμια εδραίωση της μαστίχας Χίου ως ενός αμιγώς ελληνικού, πολύτιμου φυτοθεραπευτικού προϊόντος με αντιϋπερτασική δράση, άμεσα συνυφασμένου τόσο με την ελληνική παράδοση, όσο και με την καινοτόμο επιχειρηματικότητα.

Οι στόχοι του HYPER-MASTIC περιλαμβάνουν:
• τη χρήση «πράσινων» τεχνολογιών εκχύλισης και απομόνωσης της μαστίχας Χίου για το χημικό προσδιορισμό των βιοδραστικών συστατικών της

  • τη διερεύνηση της βιολογικής δράσης και ασφάλειας των προϊόντων της μαστίχας Χίου, σε κυτταρικά και in vivo πειραματικά μοντέλα
  • τον περιορισμό των εκτεταμένων φαινομένων νοθείας, μέσω ανάπτυξης μεθόδων ποιοτικού ελέγχου, προσαρμοσμένων στις απαιτήσεις της Ευρωπαϊκής Φαρμακοποιίας
  • την ανάπτυξη ενός νέου, επιστημονικά τεκμηριωμένου φυτοθεραπευτικού προϊόντος, με βάση τη μαστίχα Χίου
  • την κλινική μελέτη του παραπάνω προϊόντος, για τον έλεγχο της δραστικότητάς του όσον αφορά στην υπέρταση
  • την εφαρμογή σύγχρονων προσεγγίσεων (μεταβολομική, γονιδιωματική), για τη διερεύνηση του μηχανισμού δράσης των συστατικών της μαστίχας Χίου, καθώς και της βιοδιαθεσιμότητάς τους
  • την ενίσχυση της ελληνικής επιχειρηματικότητας και καινοτομίας στην παγκόσμια αγορά στο χώρο των φυτοθεραπευτικών, μέσω της εδραίωσης δικτύων συνεργασίας, καθώς και της ενσωμάτωσης της γνώσης που απορρέει από την ακαδημαϊκή έρευνα
  • την υιοθέτηση μίας νέας κουλτούρας στην ανάπτυξη των φυτοθεραπευτικών
  • την ενίσχυση της ελληνικής φαρμακοβιομηχανίας
  • τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και την ενίσχυση τόσο της τοπικής οικονομίας της Χίου, όσο και της ελληνικής οικονομίας γενικότερα

Ενότητες Εργασίας & Μέθοδοι

Προκειμένου να ολοκληρωθούν επιτυχώς οι στόχοι του ερευνητικού έργου HYPER-MASTIC, οι δράσεις του έχουν οργανωθεί σε 5 ενότητες εργασίας (ΕΕ), με επιμέρους υποενότητες εργασίας (ΥΕΕ), συνολικής διάρκειας 30 μηνών. Οι ΕΕ και ΥΕΕ είναι διαδοχικές και αλληλοσυμπληρούμενες, με συγκεκριμένους επιμέρους στόχους.

Οι 5 ενότητες εργασίας είναι οι εξής:

1) Παραλαβή και Ποιοτικός Έλεγχος πρώτης ύλης (ρητίνης) και προϊόντων της μαστίχας Χίου

Πρώτο βήμα του ερευνητικού έργου HYPER-MASTIC αποτελεί η παραλαβή της μαστίχας Χίου (η προμήθεια της πρώτης ύλης θα γίνει από την Ένωση Μαστιχοπαραγωγών Χίου - ΕΜΧ) και η ανάπτυξη πιστοποιημένων αναλυτικών μεθοδολογιών ποιοτικού ελέγχου της ρητίνης και των προϊόντων της.
Η ανάπτυξη αναλυτικών μεθόδων ποιοτικού ελέγχου, σύμφωνων με τις αρχές της Ευρωπαϊκής Φαρμακοποιίας, θα πραγματοποιηθεί μέσω της συνεργασίας του τομέα Φαρμακογνωσίας και Χημείας Φυσικών Προϊόντων του τμήματος Φαρμακευτικής του ΕΚΠΑ με τη φαρμακευτική εταιρεία IASIS PHARMA, χρησιμοποιώντας τεχνικές GC-MS, LC-HRMS, HPTLC και HPLC-DAD. Η βέλτιστη από αυτές θα επικυρωθεί και θα προωθηθεί προς πιστοποίηση και βιομηχανική εφαρμογή.

2) Εκχύλιση, απομόνωση και ταυτοποίηση δραστικών συστατικών της μαστίχας Χίου

Καίριο βήμα του ερευνητικού έργου HYPER-MASTIC αποτελεί το τρίπτυχο εκχύλιση-απομόνωση-ταυτοποίηση. Πιο συγκεκριμένα, ο Τομέας Φαρμακογνωσίας και Χημείας Φυσικών Προϊόντων του Τμήματος Φαρμακευτικής του ΕΚΠΑ, σε συνεργασία με την Ένωση Μαστιχοπαραγωγών Χίου, θα προχωρήσουν στην εφαρμογή «πράσινων» τεχνικών εκχύλισης (ACE, SFE και CPE) και διαχωρισμού (CPC και SFC-UV/MS), με στόχο την απομόνωση δραστικών συστατικών και μετέπειτα της ταυτοποίησής τους με τεχνικές LC-HRMS και NMR.

3) Βιολογική Αξιολόγηση της μαστίχας Χίου σε κυτταρικά και in vivo πειραματικά μοντέλα

Τόσο τα εκχυλίσματα, όσο και τα απομονωμένα συστατικά που θα προκύψουν από τη δεύτερη ενότητα εργασίας, θα εκτιμηθούν ως προς την πιθανή καρδιοπροστατευτική/αντιυπερτασική τους δράση και ασφάλεια. Πιο συγκεκριμένα, τα εκχυλίσματα θα αξιολογηθούν σε γονιδιακό και κυτταρικό επίπεδο, προκειμένου να μελετηθεί μία σειρά παραμέτρων (αντιοξειδωτικό δυναμικό, προστασία από οξειδωτικό στρες, ενεργοποίηση κυτταροπροστατευτικών μηχανισμών). Την αξιολόγηση αυτή θα αναλάβει το Τμήμα Βιολογίας, Τομέας Βιολογίας Κυττάρου και Βιοφυσικής του ΕΚΠΑ. Τα πιο βιοενεργά εκχυλίσματα (8) θα μελετηθούν επίσης in vivo σε πειραματικά μοντέλο επίμυων, καθώς επίσης και με γονιδιωματικές και μεταγραφωμικές προσεγγίσεις, προκειμένου να γίνει κατανοητή η δράση τους σε μοριακό επίπεδο, μελέτη που θα αναλάβει το Τμήμα Διαιτολογίας Διατροφής του Χαροκόπειου Πανεπιστήμιου Αθηνών. Τέλος, θα λάβει χώρα ανάπτυξη και εφαρμογή μεταβολομικών προσεγγίσεων με τη χρήση φασματομετρίας μάζας, για τον εντοπισμό των συστατικών της μαστίχας Χίου σε κυτταρικά συστήματα και/ή βιολογικά υγρά, από τον Τομέα Φαρμακογνωσίας και Χημείας Φυσικών Προϊόντων του Τμήματος Φαρμακευτικής του ΕΚΠΑ.

4) Κλινική Μελέτη σε υπερτασικούς εθελοντές με προϊόν μαστίχας Χίου (μορφή δισκίου)

Αξιολογώντας τα παραπάνω αποτελέσματα, θα λάβει χώρα παραγωγή συγκεκριμένου σκευάσματος μαστίχας Χίου, το οποίο θα χρησιμοποιηθεί για τη διεξαγωγή της κλινικής μελέτης σε υπερτασικούς εθελοντές. Το νέο προϊόν με βάση τη μαστίχα Χίου (δισκία) θα παραχθεί από την IASIS PHARMA, η οποία, σε συνεργασία με τη Θεραπευτική Κλινική της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, θα πραγματοποιήσει μία διπλά τυφλή, τυχαιοποιημένη μελέτη, όπου θα συμπεριληφθούν 3 ομάδες (35 άτομα ανά ομάδα) υπερτασικών ασθενών. Πρόκειται να ακολουθηθούν πρωτόκολλα επιλογής και παρακολούθησης των εθελοντών σύμφωνα με τους διεθνείς κανονισμούς, ενώ ο αριθμός και το δοσολογικό σχήμα θα υπολογιστούν βάσει πιλοτικών προκαταρκτικών μελετών του δικτύου. Βιολογικά υγρά (αίμα και ούρα) θα λαμβάνονται από τους εθελοντές (420 αιματοληψίες) σε συγκεκριμένα χρονικά σημεία (0, 1, 2 και 3 μήνες). Θα διενεργηθούν τεκμηριωμένες εξετάσεις σε όλους τους ασθενείς, για την αξιολόγηση πολλαπλών παραμέτρων της λειτουργίας και της δομής του καρδιαγγειακού συστήματος, πριν και μετά τη χορήγηση του σκευάσματος μαστίχας Χίου.

5) Ανάλυση βιολογικών δειγμάτων της κλινικής μελέτης

Η τελευταία φάση του ερευνητικού έργου HYPER-MASTIC, περιλαμβάνει την ανάλυση βιολογικών δειγμάτων (αίμα) των εθελοντών. Συγκεκριμένα, θα λάβει χώρα μελέτη βιοδιαθεσιμότητας των συστατικών της μαστίχας Χίου (210 ανά βιολογικό υγρό επί 4 σημεία), καθώς και μεταβολομικές μελέτες, με στόχο την ανάδειξη μορίων-βιοδεικτών. Στην περιγραφόμενη μελέτη, θα συνεργαστούν ο Τομέας Φαρμακογνωσίας και Χημείας Φυσικών Προϊόντων του Τμήματος Φαρμακευτικής του ΕΚΠΑ, με την IASIS PHARMA.
Επίσης, το Τμήμα Βιολογίας, Τομέας Βιολογίας Κυττάρου και Βιοφυσικής του ΕΚΠΑ, θα διερευνήσει την επίδραση του σκευάσματος στην ενεργοποίηση κυτταρο-προστατευτικών μηχανισμών (όπως αντιοξειδωτική δράση, ενεργοποίηση πρωτεασώματος) σε μοριακό και κυτταρικό επίπεδο. Τέλος, το Τμήμα Διαιτολογίας Διατροφής του Χαροκόπειου Πανεπιστήμιου Αθηνών, θα πραγματοποιήσει εκτενείς αναλύσεις γονιδιωματικής και μεταγραφομικής, προκειμένου να καταγραφεί η μοριακή βάση του μηχανισμού δράσης των προϊόντων μαστίχας Χίου.

Αναμενόμενα Αποτελέσματα

Βασικός στόχος του ερευνητικού έργου HYPER-MASTIC είναι η ανάδειξη της μαστίχας Χίου και των προϊόντων της, ως φυτοθεραπευτικών σκευασμάτων με αντιυπερτασική δράση, με βάση την αξιόπιστη επιστημονική τεκμηρίωση. Τα αναμενόμενα αποτελέσματα του έργου μπορούν να διακριθούν σε αμιγώς επιστημονικά για την παραγωγή νέας γνώσης, στο επίπεδο της καινοτομίας αλλά και της οικονομικής ανάπτυξης, ενώ ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις ευεργετικές συνέπειες στην κοινωνία.

  • Για τη ρητίνη του μαστιχόδενδρου θα αναπτυχθούν σύγχρονες, επικυρωμένες και πιστοποιημένες μεθοδολογίες ποιοτικού ελέγχου της μαστίχας Χίου και των προϊόντων της, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Φαρμακοποιία και τα διεθνή πρότυπα ποιότητας και ασφάλειας. Η εφαρμογή των μεθοδολογιών αυτών, αναμένεται να απαντήσει στα εκτεταμένα φαινόμενα νοθείας και απάτης παγκοσμίως, που εντέλει υποβαθμίζουν τα προϊόντα μαστίχας Χίου, συμβάλλοντας στην προστασία του καταναλωτή.
  • Σημαντικά αποτελέσματα αναμένεται να προκύψουν από τις μεθοδολογίες εκχύλισης, διαχωρισμού, απομόνωσης και ταυτοποίησης των συστατικών της μαστίχας Χίου. Δεδομένου ότι μέχρι σήμερα η απομόνωσή τους σε καθαρή μορφή δεν ήταν εφικτή, η διάθεσή τους από το δίκτυο HYPER-MASTIC αποτελεί ορόσημο για την επιτυχία του έργου. Επίσης, θα επιτρέψει την περαιτέρω διερεύνηση των βιολογικών τους ιδιοτήτων και σε άλλους φαρμακολογικούς στόχους, καθώς και την εφαρμογή διαδικασιών ελέγχου ποιότητας στο μέλλον. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στη χρήση «πράσινων τεχνικών», με προφανή οφέλη για το περιβάλλον και την υγεία του πληθυσμού, αλλά και σημαντική μείωση του κόστους.
  • Στα πλαίσια του έργου, η μελέτη βιοδιαθεσιμότητας των συστατικών της μαστίχας Χίου μέσω της ανάλυσης βιολογικών υγρών των ασθενών της κλινικής μελέτης, αναμένεται να προσφέρει σημαντικές πληροφορίες για την ασφάλεια και αποτελεσματικότητα των συστατικών της μαστίχας Χίου, προς όφελος του καταναλωτή.
  • Βάσει δεδομένων από πιλοτική κλινική μελέτη του δικτύου, η χορήγηση μαστίχας Χίου αναμένεται να μειώνει δραστικά την αρτηριακή πίεση, να δρα προστατευτικά στις θέσεις βλάβης οργάνων στόχων της υπέρτασης, καθώς και ενάντια στην αγγειακή γήρανση. Η δράση αυτή αναμένεται να παρατηρηθεί είτε αυτόνομα, είτε παράλληλα και αθροιστικά με αυτή των αντι-υπερτασικών φαρμάκων που μπορεί να λαμβάνουν οι ασθενείς. Τα ευρήματα είναι σημαντικά, δεδομένου ότι η υπέρταση αποτελεί μία από τις κυριότερες αιτίες καρδιαγγειακού θανάτου και την πιο συχνή χρόνια νόσο που οδηγεί σε δομές πρωτοβάθμιας φροντίδας, με τεράστιο ιατρικό και οικονομικό κόστος. Η πιθανή εύρεση ευεργετικής επίδρασης των φυτοθεραπευτικών σκευασμάτων μαστίχας Χίου στα επίπεδα αρτηριακής πίεσης και των επιπλοκών της, θα ήταν εξαιρετικά ωφέλιμη τόσο από ιατρικής, όσο και από οικονομικής άποψης.
  • Η συνδυαστική και αλληλοσυμπληρούμενη εφαρμογή σύγχρονων προσεγγίσεων (γονιδιωματική, μεταβολομική) και σύγχρονων βιοδοκιμών σε ενδοθηλιακά κύτταρα και in vivo σε μοντέλο υπέρτασης επίμυων, αναμένεται να οδηγήσει στην ανεύρεση συσχετίσεων, υποδεικνύοντας νέα σηματοδοτικά και παθοφυσιολογικά μονοπάτια ως θεραπευτικούς στόχους δράσης της μαστίχας Χίου.
  • Χάρη στη μακροχρόνια εμπειρία των συμμετεχόντων στο έργο HYPER-MASTIC στην έρευνα και ανάπτυξη με επίκεντρο τη μαστίχα Χίου, αλλά και στο λεπτομερή σχεδιασμό του έργου, φιλοδοξούμε ότι το νέο προϊόν που θα αναπτυχθεί πρόκειται να αποτελέσει εθνικό πρότυπο ανάπτυξης στο χώρο των φυτοθεραπευτικών.
  • Τα ερευνητικά ιδρύματα που συμμετέχουν στο έργο θα αποκτήσουν νέα γνώση, ενώ οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις θα αποκομίσουν σημαντικά οφέλη, μέσω των συγκριτικών πλεονεκτημάτων που προσδίδει η ολοκληρωμένη επιστημονική τεκμηρίωση. Αυτό θα οδηγήσει στην ταχύτερη και σταθερότερη διείσδυση στην παγκόσμια αγορά.
  • Μέσω του έργου επιδιώκεται και αναμένεται η δημιουργία θέσεων εργασίας, αλλά και η διαμόρφωση μίας καινούργιας φιλοσοφίας στους νέους επιστήμονες και εργαζόμενους στο χώρο των φυτοθεραπευτικών προϊόντων. Αναμένεται να διαμορφωθεί μία διαφορετική κουλτούρα, δίνοντας εναλλακτικές λύσεις στην ανάπτυξη της χώρας.
  • Τέλος, η επιτυχής ολοκλήρωση του έργου θα συνεισφέρει στην ανάπτυξη της τοπικής κοινωνίας της Χίου, στη στήριξη της ελληνικής οικονομίας αλλά και στην προστασία της κοινωνίας, συνδράμοντας στην ασφάλεια του καταναλωτή.

Please publish modules in offcanvas position.